Windfall tax 2.0 - kluczowe zmiany w nowym projekcie

Na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego pojawił się pełny projekt ustawy przewidującej czasowe podwyższenie stawki CIT dla podmiotów prowadzących działalność w sektorze paliwowym i energetycznym w latach 2027–2029 oraz o udzielaniu wsparcia na obniżenie cen energii dla przemysłu energochłonnego na podstawie Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF).

Poniżej przedstawiamy najważniejsze założenia tego projektu ustawy który budził wiele kontrowersji i zastrzeżeń już od momentu projektowania poprzednich rozwiązań dotyczących podatku od nadzwyczajnych zysków.

1) Warunki objęcia podwyższoną stawką CIT podmiotów z sektora paliwowego i energetycznego

Zgodnie z projektem ustawy przewidziano zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, polegające na czasowym podwyższeniu stawki CIT dla określonej grupy podatników.

Ustawodawca wskazał trzy kategorie przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby dany podmiot został objęty podwyższoną stawką podatku:

1. Ze względu na rodzaj działalności – m.in. wydobycie gazu ziemnego lub ropy naftowej, produkcja paliw, obrót paliwami gazowymi lub paliwami ciekłymi, przesył i dystrybucja energii elektrycznej (dalej: „działalność paliwowa”);
2. Ze względu na udziału działalności objętej regulacją w przychodach podatnika – co najmniej 33% przychodów z działalności paliwowo-energetycznej (odmienne zasady opodatkowania podmiotów, których przychodu z działalności paliwowej przekraczają 75%, a odmienne dla tych o przychodach z tej działalności w przedziale 33-75%);
3. Ze względu na skalę prowadzonej działalności - podwyższona stawka CIT ma obejmować podatników:

• będących jednostkami składowymi grupy krajowej lub grupy międzynarodowej w rozumieniu ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym, przy czym warunek ten bada się w roku podatkowym, w którym do danej jednostki stosuje się przepisy tej ustawy – w przypadku PGK warunek odnosi się do spółek wchodzących w jej skład, a nie do samej PGK oraz;
• osiągających w roku podatkowym poprzedzającym bezpośrednio dany rok podatkowy przychody przekraczające równowartość 50 mln euro.

Ostatnie kryterium dotyczące skali działalności jest kluczową zmianą w stosunku do pierwotnego projektu podatku od nadzwyczajnych zysków, jak również opublikowanych założeń do tego projektu.

Wprowadzenie warunku stosowania przepisów ustawy o globalnym podatku wyrównawczym do podmiotów, które mają być objęte podwyższonym CIT oznacza, że podwyższona stawka CIT będzie miała zastosowanie wyłącznie do największych podmiotów, których skonsolidowane przychody grupowe przekraczają 750.000.000 Euro, które samodzielnie uzyskują przychodu przekraczające 50 mln Euro.

Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu „oba te warunki (ocena „wielkości” podatnika odnosząca się do aspektu indywidualnego oraz „grupowego”) muszą być spełnione łącznie”, co potwierdza w naszej ocenie, że nawet jeżeli przychody podatnika przekraczają 50 mln Euro, ale nie jest on objęty globalnym podatkiem wyrównawczym (ze względu na to, że nie jest członkiem grupy lub też skonsolidowane przychodu grupy nie przekraczają limitu 750.000.000 Euro), to projektowane przepisy nie będą miały do niego zastosowania.

W konsekwencji przy aktualnym brzmieniu projektowanych przepisów znacząca większość podmiotów z tzw. branży paliwowo-energetycznej zostanie wyłączona z zakresu regulacji tej ustawy. Podwyższona stawka podatku dotknie wyłącznie największe koncerny, których skonsolidowane przychody grupowe przekraczają 750.000.000 Euro w co najmniej 2 z 4 poprzednich lat. 

Zwracamy jednak uwagę, że część projektowanego art. 38ae jest zredagowana w sposób, który może powodować wątpliwości interpretacyjne. Wprowadzono bowiem - wydaje się, że przypadkowo - dodatkową kategorię podatników, którzy będą podlegać opodatkowaniu podwyższonymi stawkami niezależnie od tego, czy są podmiotem grupowym czy nie, o ile ich przychody z działalności paliwowej stanowią co najmniej 33% ogółu przychodów.

Przepis, który dotyczy podmiotów, uzyskujących pomiędzy 33 a 75% przychodów z działalności paliwowej, odwołuje się bowiem w swoim brzmieniu bezpośrednio do ustępu dotyczącego stawek podatkowych, a pomija on pozostałe warunki określone w ust. 2, czyli m.in. przynależność do grupy podmiotów, których skonsolidowane przychody stanowią co najmniej 750.000.000 EUR. Uważamy jednak, że jest to błąd redakcyjny, który zostanie poprawiony na etapie dalszych prac.

2) Stawki podatku

W przypadku podmiotów, które zostaną objęte nowymi rozwiązaniami przewiduje się podwyższenie podstawowej 19% stawki CIT ma mieć charakter czasowy. Projekt ustawy przewiduje następujące stawki:

• 30% CIT – co do zasady będzie stosowany w roku podatkowym rozpoczynającym się w 2027 r. – w przypadku podatników z niestandardowym rokiem podatkowym możliwe będzie stosowanie tej stawki również w 2028 lub 2029 r., jeżeli łączny okres opodatkowania stawką 30% był krótszy niż 12 kolejnych miesięcy kalendarzowych;
• 26% CIT – będzie stosowany zasadniczo w roku podatkowym następującym bezpośrednio po roku, w którym podatnik stosował stawkę 30% – możliwe będzie przedłużenie stosowania tej stawki na kolejny rok podatkowy, jeżeli łączny okres jej stosowania był krótszy niż 12 miesięcy.;
• 23% CIT – będzie stosowany w kolejnym etapie, tj. zasadniczo po okresie stosowania stawki 26% – analogicznie do powyższych punktów, w przypadku krótszego okresu opodatkowania możliwe będzie dalsze stosowanie stawki 23% w następnym roku podatkowym;

Począwszy od czwartego roku podatkowego rozpoczynającego się po wejściu w życie projektowanych zmian, tj. zasadniczo od 2030 r., nastąpi powrót do podstawowej stawki CIT – według założeń przedstawionych w innym projekcie ustawy zmieniające stawki podatkowe dochodowe, stawka ta ma zostać podwyższona do 22%

3) Brak szczegółowych rozwiązań dla podmiotów na Estońskim CIT oraz ponoszących straty

Projekt ustawy nie przewiduje szczególnych przepisów, które miałyby znaleźć zastosowanie do podmiotów stosujących tzw. Estoński CIT, jak również do podmiotów wykazujących straty podatkowe.  Oznacza to, że te podmioty, które w latach 2027-2029 (lub odpowiednio przesuniętych 3 kolejnych latach), będą stosować ten szczególny reżim opodatkowania jakim jest Estoński CIT lub będą wykazywać straty, nie będą podlegały opodatkowaniu tzw. windfall tax.

Do dnia 9 września 2026 przedsiębiorcy mają możliwość złożenia swoich uwag do projektu przepisów ustawy. Gdyby byli Państwo zainteresowani złożeniem takich uwag zapraszamy do kontaktu.

Link do projektu ustawy: https://legislacja.gov.pl/docs//2/12414153/13224362/13224363/dokument795368.docx